Panoptikum nr 8 (15) 2009

w  całości poświęcony zagadnieniu turyzmu. Panoptikum redagowane przez zespół redaktorek (Grażyna Świętochowska - redaktor naczelna, Ewa Małgorzata Tatar - redaktor działu sztuka, Monika Bokiniec - redaktor naukowy) tym razem zaprasza do zapośredniczonej przez media lektury okołoturystycznej. W numerze m.in. teksty Jonathana Cullera Semiotyka turyzmu, Katarzyny Marciniak 'Obce' i ubikacje, Ewy Mazierskiej i Laury Rascaroli Turyści, podróżnicy i współczesne europejskie kino transnarodowe.

Ze wstępu:

            Definicja turyzmu, który zasadniczo wiąże się z alienacyjną praktyką społeczną wpisaną w strukturę kultury konsumpcyjnej, rozciąga się na łamach "Panoptikum" wielopłaszczyznowo. Obok prekursorskich prób analizy kina transnarodowego - trafiło do numeru nieoczywiste, przemilczane świadectwo polskiej postkolonialnej tęsknoty. Opisowi technologii komunikacyjnych wykorzystującemu model hipertekstualnego labiryntu i procesu nawigacji towarzyszy wachlarz wędrujących tożsamości, nieostrych, kroczących w poszukiwaniu samych siebie. Przykłady interpretacji kina gatunków, które przekroczyło kontynent i infiltruje kino europejskie, przychodzą po analizie filmów dokumentujących pracę zarobkową "turystek mimo woli" - imigrantek, cudzoziemek, przybyszów z krajów upośledzonych ekonomicznie. Tożsama z wyobraźnią turystyczną konsumpcja miejsc i obrazów znajduje swoje przedłużenie w mediach : filmie, telewizji, Internecie. Infrastruktura turystyczna dzięki działaniom artystów zwraca się w stronę kategorii nie-miejsca, gdzie indziej generując paradoksalną figurę travelebrity.
            Charakterystyczny dla dzisiejszych praktyk społecznych jest zwłaszcza wątek turystyki wirtualnej, sformułowany na marginesie krytycznej recepcji pism Ryszarda Kluszczyńskiego. W zgodzie z tym odczytaniem nie podróżujemy po Internecie, ale przeskakujemy z miejsca na miejsce. Nawigacja w sieci WWW nie ma zbyt wiele z tradycyjnej podróży, ponieważ w tym wirtualnym wariancie zlikwidowany zostaje przestrzenny dystans pomiędzy miejscami, takimi jak pojedyncza strona WWW. "Surfując", nie doświadczamy drogi, jest ona jedynie technicznym aspektem, który zajmuje ułamki sekund i ujawnia się tylko wtedy, gdy technologiczna baza przestaje działać poprawnie: "Nawigacja w Internecie jest nawigacją pomiędzy treścią i treścią, w niekończącym się morzu informacji, gdzie nie ma drogi jako takiej, gdzie nie ma opozycji między drogą i miejscem; po przestrzeni przeładowanej informacjami i wiedzą, przestrzeni gotowej, przygotowanej na eksplorację i generatywne przekształcenia. Przestrzeń internetowa jest izotropowa. Brak w niej uporządkowania względem osi ". Jak anachroniczny w tym kontekście wydaje się długotrwale podtrzymywany przez intelektualistów, tych, którzy nie tylko podróżują, ale i uprawiają refleksję na ten temat, oceniający podział na podróżników i turystów.

Grażyna Świętochowska

redaktor naczelna
Panoptikum Film/Media/Sztuka

 UWAGA: Ponieważ wszystkie oferowane numery czasopisma Panoptikum są archiwalne, ich stan może w nieznacznym stopniu odbiegać od idealnego stanu nowych ksiażek.